Τα τελευταία χρόνια πολλοί Έλληνες παραγωγοί έχουν την εντύπωση ότι οι ενισχύσεις για τη βιολογική γεωργία και κτηνοτροφία έχουν καταργηθεί. Η αλήθεια είναι πιο σύνθετη. Παρότι σε αρκετές περιπτώσεις έχουν αλλάξει οι όροι, οι προκηρύξεις και οι μηχανισμοί χρηματοδότησης, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει εγκαταλείψει τη στήριξη της βιολογικής παραγωγής. Αντίθετα, η προώθηση των βιολογικών καλλιεργειών και της βιολογικής κτηνοτροφίας εξακολουθεί να αποτελεί βασικό στόχο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ).



Από το «πριμ βιολογικών» στα νέα εργαλεία στήριξης

Κατά τις προηγούμενες προγραμματικές περιόδους της ΚΑΠ, οι βιοκαλλιεργητές και οι βιοκτηνοτρόφοι λάμβαναν ενισχύσεις κυρίως μέσω ειδικών μέτρων που αφορούσαν είτε τη μετατροπή μιας συμβατικής εκμετάλλευσης σε βιολογική είτε τη διατήρηση της βιολογικής παραγωγής.

Με τη νέα ΚΑΠ για την περίοδο 2023–2027, η φιλοσοφία της χρηματοδότησης μεταβλήθηκε. Εκτός από τα παραδοσιακά αγροπεριβαλλοντικά μέτρα, εισήχθησαν τα λεγόμενα «οικολογικά σχήματα» (eco-schemes), τα οποία χρηματοδοτούν περιβαλλοντικά φιλικές πρακτικές, μεταξύ των οποίων και η βιολογική παραγωγή.

Η αλλαγή αυτή δημιούργησε σε πολλούς παραγωγούς την αίσθηση ότι οι ενισχύσεις μειώθηκαν ή καταργήθηκαν. Στην πραγματικότητα, η στήριξη εξακολουθεί να υπάρχει, αλλά μέσω διαφορετικών εργαλείων και με διαφορετικές προϋποθέσεις συμμετοχής.

Τι συμβαίνει στις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης;

Σε όλες σχεδόν τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνεχίζουν να χορηγούνται οικονομικές ενισχύσεις στους βιολογικούς παραγωγούς. Η κάθε χώρα, μέσα από το δικό της Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ, καθορίζει το ύψος και τη μορφή των ενισχύσεων ανάλογα με τις εθνικές της προτεραιότητες.

Αυστρία: το ευρωπαϊκό πρότυπο

Η Αυστρία θεωρείται διαχρονικά πρωτοπόρος στη βιολογική γεωργία. Διαθέτει από τα υψηλότερα ποσοστά βιολογικά καλλιεργούμενων εκτάσεων στην Ευρώπη και παρέχει σημαντικές ενισχύσεις για τη διατήρηση των βιολογικών πρακτικών. Η πολιτική αυτή έχει συμβάλει καθοριστικά στην ανάπτυξη του κλάδου.

Γερμανία: ισχυρή στήριξη σε ομοσπονδιακό επίπεδο

Η Γερμανία συνεχίζει να επιδοτεί τόσο τη μετατροπή όσο και τη διατήρηση βιολογικών εκμεταλλεύσεων. Τα ποσά διαφοροποιούνται ανά κρατίδιο, αλλά η συνολική κατεύθυνση είναι σαφώς υπέρ της επέκτασης της βιολογικής παραγωγής.

Γαλλία: σύνδεση των ενισχύσεων με τους περιβαλλοντικούς στόχους

Η Γαλλία χρησιμοποιεί συνδυασμό αγροπεριβαλλοντικών μέτρων και οικολογικών σχημάτων. Παρότι έχουν υπάρξει συζητήσεις για ανακατανομή πόρων, οι βιολογικοί παραγωγοί εξακολουθούν να λαμβάνουν οικονομική στήριξη στο πλαίσιο της νέας ΚΑΠ.

Ιταλία και Ισπανία

Και στις δύο χώρες λειτουργούν προγράμματα ενίσχυσης της βιολογικής παραγωγής, κυρίως μέσω περιφερειακών διοικήσεων. Η στήριξη προσαρμόζεται στις τοπικές ανάγκες, αλλά παραμένει βασικό εργαλείο αγροτικής πολιτικής.

Δανία: επένδυση στη βιολογική αγορά

Η Δανία, η οποία διαθέτει μία από τις πιο ανεπτυγμένες αγορές βιολογικών προϊόντων στον κόσμο, συνεχίζει να ενθαρρύνει οικονομικά τους παραγωγούς, συνδυάζοντας επιδοτήσεις με δράσεις προώθησης και ενημέρωσης των καταναλωτών.

Η περίπτωση της Ελλάδας

Στην Ελλάδα οι παραγωγοί έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με σημαντικές αλλαγές στον τρόπο εφαρμογής των προγραμμάτων βιολογικής γεωργίας και κτηνοτροφίας. Ωστόσο, δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι η στήριξη έχει εξαφανιστεί πλήρως. Εξακολουθούν να υπάρχουν παρεμβάσεις που αφορούν τη διατήρηση βιολογικών μεθόδων παραγωγής, αν και οι όροι ένταξης, τα διαθέσιμα κονδύλια και οι διαδικασίες διαφέρουν από εκείνες που ίσχυαν τα προηγούμενα χρόνια.

Το βασικό ζήτημα που θέτουν πολλοί παραγωγοί δεν είναι τόσο η ύπαρξη ή μη των ενισχύσεων, όσο η επάρκεια των ποσών και η σταθερότητα των προγραμμάτων. Οι αυξημένες απαιτήσεις πιστοποίησης, το υψηλότερο κόστος παραγωγής και οι διακυμάνσεις της αγοράς καθιστούν τη δημόσια στήριξη σημαντικό παράγοντα για τη βιωσιμότητα των βιολογικών εκμεταλλεύσεων.

Το μέλλον της βιολογικής παραγωγής στην Ευρώπη

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει ως στρατηγικό στόχο την περαιτέρω αύξηση των βιολογικών καλλιεργειών έως το 2030, στο πλαίσιο της Πράσινης Συμφωνίας και της στρατηγικής «Από το Αγρόκτημα στο Πιάτο». Για τον λόγο αυτό, οι ενισχύσεις προς τους βιολογικούς παραγωγούς παραμένουν βασικό εργαλείο πολιτικής.

Παρά τις επιμέρους διαφοροποιήσεις μεταξύ των κρατών-μελών, το γενικό συμπέρασμα είναι σαφές: η Ευρώπη δεν εγκαταλείπει τη βιολογική γεωργία και κτηνοτροφία. Αντίθετα, συνεχίζει να τις στηρίζει οικονομικά, προσαρμόζοντας όμως τα εργαλεία και τους μηχανισμούς χρηματοδότησης στις νέες περιβαλλοντικές και αγροτικές προτεραιότητες.

Πηγή:www.farmstories.gr