Έρευνα στην Πορτογαλία αποκαλύπτει πως οι σύγχρονες πρακτικές καλλιέργειας μπορούν να μετατρέψουν τους ελαιώνες σε φυσικές δεξαμενές άνθρακα.


Η ανθρακικά ουδέτερη γεωργία αρχίζει να εδραιώνεται ως μία από τις σημαντικότερες στρατηγικές αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής στον μεσογειακό τομέα του ελαιολάδου. Νέα επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Environmental Research Communications καταλήγει ότι συγκεκριμένες βιώσιμες γεωργικές πρακτικές μπορούν να μετατρέψουν τους ελαιώνες σε καθαρές «δεξαμενές» απορρόφησης άνθρακα, μειώνοντας σημαντικά τις εκπομπές που σχετίζονται με την αγροτική δραστηριότητα.

Η έρευνα, με τίτλο «Can sustainable farming make olive groves carbon neutral? Empirical evidence from Mediterranean Portugal», πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου της Χαέν και επικεντρώθηκε σε έξι ελαιοκομικές εκμεταλλεύσεις στην περιοχή Αλεντέζου της Πορτογαλίας.

Οι οργανικές εισροές παίζουν καθοριστικό ρόλο :

Η μελέτη συνέκρινε ελαιώνες που λειτουργούν με ολοκληρωμένη, βιολογική και βιοδυναμική διαχείριση, εξετάζοντας παράλληλα τις ετήσιες εισροές άνθρακα στο έδαφος.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο σημαντικότερος παράγοντας για τη βελτίωση του ανθρακικού ισοζυγίου δεν είναι τόσο το σύστημα πιστοποίησης, όσο η δυνατότητα αύξησης της οργανικής ουσίας στο έδαφος μέσω βιομάζας, κλαδεμάτων, φυτοκαλύψεων και κομπόστ.

Οι ελαιώνες με υψηλές εισροές άνθρακα κατέγραψαν θετικό ισοζύγιο σχεδόν +1 Mg άνθρακα ανά εκτάριο ετησίως, ενώ εκμεταλλεύσεις με χαμηλές εισροές εμφάνισαν ακόμη και καθαρές απώλειες άνθρακα.

Σημαντική μείωση εκπομπών CO₂ :

Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι εκπομπές από αγροτικές εργασίες όπως η λίπανση, η χρήση μηχανημάτων και η άρδευση παραμένουν σχετικά σταθερές μεταξύ των διαφορετικών μοντέλων παραγωγής, κυμαινόμενες μεταξύ 3.200 και 3.400 κιλών ισοδυνάμου CO₂ ανά εκτάριο τον χρόνο.

Ωστόσο, όταν υπολογίζεται η δέσμευση άνθρακα από το έδαφος και τη βιομάζα των δέντρων, οι διαφορές γίνονται εντυπωσιακές.

Οι ελαιώνες με αυξημένες οργανικές εισροές μείωσαν τις καθαρές εκπομπές τους σε περίπου 140 κιλά ισοδυνάμου CO₂ ανά εκτάριο ετησίως, έναντι περίπου 1.650 κιλών στις εκμεταλλεύσεις με χαμηλές εισροές άνθρακα.

Κλαδέματα και φυτοκάλυψη ως «όπλα» κατά της κλιματικής αλλαγής :

Μεταξύ των πιο αποτελεσματικών πρακτικών που εντόπισε η μελέτη περιλαμβάνονται:

  • Η ενσωμάτωση θρυμματισμένων κλαδεμάτων στο έδαφος
  • Η χρήση φυσικής φυτοκάλυψης
  • Η εφαρμογή οργανικού κομπόστ από ελαιοτριβεία

Οι πρακτικές αυτές αυξάνουν τον οργανικό άνθρακα του εδάφους, βελτιώνουν τη δομή του, περιορίζουν τη διάβρωση και ενισχύουν τη συγκράτηση νερού — στοιχεία ιδιαίτερα κρίσιμα για τις μεσογειακές περιοχές που αντιμετωπίζουν έντονη κλιματική πίεση.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν επίσης ότι όταν οι ετήσιες εισροές άνθρακα ξεπερνούν τα 3,5 Mg C ha⁻¹, οι ελαιώνες μπορούν να λειτουργούν σταθερά ως καθαρές δεξαμενές άνθρακα.

Προοπτικές για τις αγορές άνθρακα :

Η έρευνα αναδεικνύει και τις οικονομικές προοπτικές της ανθρακικής γεωργίας στον τομέα του ελαιολάδου. Ελαιώνες που μπορούν να αποδείξουν ότι δεσμεύουν άνθρακα ενδέχεται στο μέλλον να αποκτήσουν πρόσβαση σε μηχανισμούς αντιστάθμισης εκπομπών και στις εθελοντικές αγορές άνθρακα που προωθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του στόχου για κλιματική ουδετερότητα έως το 2050, ο μεσογειακός ελαιώνας φαίνεται να εξελίσσεται σε ένα από τα αγροτικά συστήματα με τη μεγαλύτερη δυνατότητα προσαρμογής στα νέα κριτήρια βιωσιμότητας.

Η μελέτη καταλήγει ότι η μετάβαση σε αγρονομικά μοντέλα που βασίζονται στη σταθερή αύξηση του οργανικού άνθρακα του εδάφους δεν βελτιώνει μόνο το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των εκμεταλλεύσεων, αλλά μπορεί να αποτελέσει και πρόσθετη πηγή εισοδήματος για τους ελαιοπαραγωγούς της Μεσογείου.

Πηγή: www.oleorevista.com