Της Ηλιάνας Φλέσσα υπεύθυνης ποιοτικού ελέγχου της εταιρείας Konstantopoulos S.A. και γευσιγνώστριας ελαιολάδου.

Αναδημοσίευση από το τεύχος 110 του περιοδικού «Ελιά & Ελαιόλαδο»



Κλιματική αλλαγή και ελαιόλαδο: Οι προκλήσεις για την παραγωγή και οι λύσεις

Η κλιματική αλλαγή αποτελεί πλέον μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την ελαιοκαλλιέργεια. Οι παρατεταμένοι καύσωνες, η ξηρασία και η ακανόνιστη κατανομή των βροχοπτώσεων επηρεάζουν άμεσα τόσο την παραγωγικότητα των ελαιώνων όσο και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του ελαιολάδου.

Οι συνέπειες δεν περιορίζονται μόνο στη μείωση της παραγωγής. Επηρεάζουν επίσης το άρωμα, τη γεύση, τη χημική σύσταση και, τελικά, την εμπορική αξία του προϊόντος.

Πώς επηρεάζει η κλιματική αλλαγή την ελιά

Οι υψηλές θερμοκρασίες κατά την ανθοφορία δυσκολεύουν την καρπόδεση, ενώ οι παρατεταμένοι καύσωνες κατά την ανάπτυξη του καρπού περιορίζουν την κυτταρική διαίρεση και οδηγούν σε μικρότερους καρπούς και χαμηλότερες αποδόσεις.

Εξίσου σημαντική είναι η έλλειψη νερού. Παρότι η ελιά θεωρείται ανθεκτικό είδος, η παρατεταμένη ξηρασία μειώνει την ανάπτυξη του καρπού, υποβαθμίζει την ποιότητα του ελαιολάδου και αυξάνει το κόστος παραγωγής. Οι μειωμένες σοδειές που παρατηρήθηκαν τα τελευταία χρόνια συνέβαλαν και στην άνοδο των διεθνών τιμών του ελαιολάδου.

Αλλάζει και το οργανοληπτικό προφίλ του ελαιολάδου

Η κλιματική κρίση επηρεάζει και τα χαρακτηριστικά που αντιλαμβάνεται ο καταναλωτής.

Οι υψηλές θερμοκρασίες και η ξηρασία μειώνουν τις πτητικές αρωματικές ενώσεις, με αποτέλεσμα λιγότερο έντονα φρουτώδη αρώματα. Παράλληλα, η ταχύτερη ωρίμανση οδηγεί σε ελαιόλαδα με πιο «ώριμο» και λιγότερο σύνθετο γευστικό προφίλ.

Σε συνθήκες έντονης υδατικής καταπόνησης αυξάνονται οι πολυφαινόλες, ενισχύοντας τις ευεργετικές ιδιότητες του ελαιολάδου, αλλά ταυτόχρονα αυξάνοντας την πικράδα και το πικάντικο στοιχείο.

Βιώσιμες πρακτικές για ανθεκτικούς ελαιώνες

Η προσαρμογή της ελαιοκαλλιέργειας στις νέες κλιματικές συνθήκες βασίζεται στην εφαρμογή σύγχρονων πρακτικών διαχείρισης.

Άρδευση ακριβείας και εξοικονόμηση νερού

Η στάγδην άρδευση και τα υπόγεια συστήματα άρδευσης μειώνουν σημαντικά τις απώλειες νερού, ενώ οι αισθητήρες υγρασίας εδάφους επιτρέπουν στους παραγωγούς να ποτίζουν μόνο όταν πραγματικά χρειάζεται, βελτιώνοντας τόσο την αποδοτικότητα όσο και την ποιότητα της παραγωγής.

Επιλογή ανθεκτικών ποικιλιών

Η αξιοποίηση ποικιλιών που παρουσιάζουν μεγαλύτερη αντοχή στην ξηρασία και στις υψηλές θερμοκρασίες αποτελεί βασικό εργαλείο προσαρμογής. Παράλληλα, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η σταδιακή άνοδος της θερμοκρασίας μπορεί να οδηγήσει σε επέκταση της ελαιοκαλλιέργειας προς βορειότερες περιοχές.

Σκίαση και προστασία του εδάφους

Η χρήση διχτυών σκίασης, οργανικών υλικών εδαφοκάλυψης και φυσικών ανεμοφρακτών συμβάλλει στη μείωση της θερμικής καταπόνησης, στη διατήρηση της εδαφικής υγρασίας και στη βελτίωση του μικροκλίματος των ελαιώνων. Αν και οι λύσεις αυτές απαιτούν επένδυση, μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά την ανθεκτικότητα της καλλιέργειας.

Η βιωσιμότητα είναι μονόδρομος

Η προστασία της ελαιοκαλλιέργειας απέναντι στην κλιματική κρίση απαιτεί συνδυασμό καινοτόμων τεχνολογιών, βιώσιμων καλλιεργητικών πρακτικών και συνεργασίας μεταξύ παραγωγών, επιστημονικής κοινότητας και πολιτείας.

Η αξιοποίηση της άρδευσης ακριβείας, των ανθεκτικών ποικιλιών, της ορθολογικής διαχείρισης των φυσικών πόρων και των νέων τεχνολογιών μπορεί να διασφαλίσει ότι η ελιά θα συνεχίσει να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προϊόντα της μεσογειακής γεωργίας, ακόμη και σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο κλίμα.

Πηγή: www.olivenews.gr